Atom   RSS

        


Historia | Turystyka  
Fränklowie i Pikusowie rozwijali sport i turystykę w Górach Opawskich

WOJCIECH GÓRA

Rodziny Fränkel i Pinkus zasłynęły nie tylko z dobrej gospodarności, kierując jedną z największych ówczesnych fabryk tekstylnych w Niemczech, ale także członkowie tych dwóch zasłużonych prudnickich rodów przyczynili się do rozwoju turystyki i sportu na terenie Gór Opawskich.
Jednym z pierwszych działań na rzecz rozwoju w tej kwestii było powstanie w 1875 r. Towarzystwa Promenadowego w Głuchołazach.

Towarzystwo Promenadowe w Głuchołazach

Jednym z trzech założycieli tego towarzystwa był Samuel Fränkel, posiadający w Głuchołazach filię swoich zakładów. Towarzystwo tworzyło w sumie 90 bogatych mieszczan. Celem organizacji było upiększenie miasta, a przede wszystkim rozwój uzdrowiska, które na przełomie wieków XIX i XX stało się jednym z najpopularniejszych uzdrowisk w tej części Sudetów. Towarzystwo działało bardzo energicznie, czego dowodem są inwestycje, jakie powstały w okresie jego działalności, m.in. liczne promenady, alejki spacerowe, miejsca wypoczynku, ambony widokowe. Na stoku Góry Parkowej wybudowano nartostradę oraz tor saneczkowy (w latach międzywojennych został on oświetlony). Na początku XX w. wybudowano okazałą kaplicę św. Anny na Przedniej Kopie, górującą nad okolicą póki las nie zasłonił budowli. W Górnym Zdroju powstał staw gondolowy, służący zimą za ślizgawkę. Jedną z największych inwestycji towarzystwa była budowa murowanej wieży widokowej o wysokości 16,5 m na Przedniej Kopie im. Hohenzollernów. Uroczyście otwarto ją w 1898 r. następnie w 1927r. podwyższono do wysokości 22 m, dobudowując do niej jadalnię i schronisko. W 1902 oddano do użytku inną drewnianą wieżę widokową wybudowaną na Średniej Kopie im. Bismarcka, która zawaliła się w 1912 r. podczas burzy. Miała około 30 m wysokości i prawdopodobnie była to także inwestycja Towarzystwa Promenadowego.
Już w 1886 r. mieszkańcy Głuchołaz w dowód wdzięczności wystawili trzem założycielom Towarzystwa Promenadowego (Trautmann, Bauch, S. Fränkel) marmurowy pomnik, który usytuowano przy Dolnej Promenadzie.

Towarzystwo Upiększania Miasta
w Prudniku

Podobna organizacja - Towarzystwo Upiększania Miasta powstała w Prudniku w 1879 r. Najaktywniej działał tu Abraham Fränkel współzałożyciel towarzystwa. Cel statutowy, jaki przyświecał organizacji to: „upiększanie publicznych promenad i placów miasta oraz dbałość o jego piękno”. Największym dziełem towarzystwa była budowa parku miejskiego, liczącego początkowo 5 ha powierzchni, w następnych latach powiększonego do prawie 12 ha. Park był niewątpliwą wizytówką miasta nawiązując swoją urodą i stylem do parków zdrojowych z najróżniejszymi gatunkami licznymi roślin i krzewów. Powstały tu korty tenisowe i siedziba prudnickiego towarzystwa narciarskiego. Rodziny Fränkel i Pinkus w 1887 r. wybudowały metalową altanę służącą za miejsce koncertowe na centralnym placu parku, nazwanego Albert Fränkel – Platz, w 1903 r. rzeźbioną ławkę marmurową z herbem miejskim oraz w 1911 obok altany pomnik Diany, po którym dziś pozostał tylko postument (pomnik postawiło kobiece stowarzyszenie charytatywne ze środków spadkowych Alberta Fränkla). W setną rocznicę ufundowania pomnika posąg Diany ma powrócićna swoje miejsce (jako odtworzona figura) dzięki inicjatywie miłośników Prudnika.
W mieście innymi inwestycjami towarzystwa były: budowa promenady nazwanej imieniem Emanuela Fränkla (ul. Parkowa) oraz promenady prowadzącej w kierunku Lasu Prudnickiego przy dzisiejszej ul. Dąbrowskiego. Nazywanie placów czy alejek spacerowych imionami darczyńców i zasłużonych dla danej miejscowości obywateli było zwyczajowe i bardzo popularne w tamtych latach. Jest to także dobitne świadectwo, iż właśnie członkowie rodziny Fränklów byli w gronie osób i instytucji najbardziej zasłużonych w budowę i rozbudowę parku miejskiego w Prudniku. W końcu XIX w. Towarzystwo Upiększania Miasta rozwiązało się uznając, że podstawowy cel, jakim była budowa parku miejskiego został osiągnięty.
Sekcja MSSGV
w Prudniku

W 1881 r. powstało Morawsko – Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie (MSSGV) zrzeszające sekcje z miast po obu stronach ówczesnej granicy niemiecko – austriackiej (obszar Jesioników i Gór Opawskich) co odróżniało to towarzystwo od innych analogicznych towarzystw w Sudetach, w przypadku których obszar działalności znajdował się tylko na terenie jednego państwa. W tym samym roku w Prudniku powstała sekcja tego towarzystwa, odgrywająca od początku znaczną rolę w powstałej organizacji. Towarzystwo miało nieoceniony wpływ na rozwój turystyki na terenie Gór Opawskich. Dzięki MSSGV wybudowano szlaki turystyczne, drogi leśne, drewnianą wieżę widokową na Okopowej, uważaną za pierwszy obiekt tego typu wybudowany przez towarzystwo (dziś nieistniejącą), schronisko Górnoślązaków pod szczytem Biskupiej Kopy, miejsca wypoczynku i punkty widokowe. Najaktywniejszym w towarzystwie z rodziny Fränklów i Pinkusów działaczem był Abraham Fränkel, który do 1903 r. pełnił funkcję wiceprezesa sekcji. Z powodów zdrowotnych złożył rezygnację. Za swoje zasługi został członkiem honorowym grupy terenowej. Innym członkiem towarzystwa był Emanuel Fränkel współzałożyciel prudnickiej sekcji. Zmarł w 1920 r. Do organizacji należał też Max Pinkus, który za 49 lat przynależności do sekcji w 1932 r. został honorowym członkiem towarzystwa, jednak po dojściu do władzy Adolfa Hitlera w 1933 r. i wprowadzeniu tzw. paragrafu aryjskiego członkostwo zostało mu odebrane. Ciekawostką może być fakt zapisania się do towarzystwa w 1883 r. Flory Fränkel żony Hermana Fränkla, wraz z Antonie von Choltitz żoną właściciela zamku w Łące Prudnickiej. Przez kolejne dziesięciolecie były to jedyne kobiety w prudnickiej sekcji i jedne z niewielu jakie należały do towarzystwa MSSGV. Właściwie do zakończenia I wojny światowej rola kobiet w MSSGV była marginalna. Sytuacja uległa zmianie w okresie międzywojennym. Panie zaczęły brać udział w zarządzaniu niektórymi sekcjami, choć do końca działalności towarzystwa było ono zdominowane przez mężczyzn. Wiązało się to z obyczajami, jakie panowały w tamtych latach, ograniczając aktywność kobiet do życia rodzinnego

Ośrodek wypoczynkowy w Wieszczynie

We wsi Wieszczyna fabryka S. Fränkel wybudowała pierwszy i przez wiele dziesięcioleci jedyny na ziemi prudnickiej zakładowy dom wypoczynkowy. W latach 30. XX w. nastąpiła przebudowa i rozbudowa ośrodka. Po wojnie był tu początkowo dom wczasowy a następnie sanatorium dla dzieci. W latach 60. doszło do kolejnej przebudowy. Niedawno ośrodek został zamknięty i nabyty przez gminę Prudnik. Remont zostanie przeprowadzony w 2011 r. i powstanie tu schronisko turystyczne.

Łaźnia Miejska w Prudniku

W 1907 r. oddano do użytku stylową Łaźnię Miejską dzięki wsparciu inwestycji przez Josefa Pinkusa, Alberta Fränkla i Emanuela Fränkla. Budowniczego Launera sprowadzono z Quedlinburga k. Halle, gdzie znajduje się podobna łaźnia. Jak na tamte czasy był to wyjątkowo nowoczesny i wielofunkcyjny obiekt. Oprócz krytego basenu o wymiarach 9 m szerokości, 18 m długości i głębokości do 3 m , znajdowały się tu przebieralnie, natryski, pomieszczenia z wannami, łaźnie parowe, a także pomieszczenia w których oferowano masaże oraz kąpiele lecznicze. Niewiele miast tej wielkości mogło poszczycić się takim obiektem, dlatego był on często odwiedzany przez turystów i sportowców z innych miast Górnego Śląska. Łaźnia czynna była cały rok i prowadzono tu też kursy pływania dla dzieci w wieku szkolnym. W planie na najbliższe lata jest remont basenu i adaptacja obiektu na nowoczesny ośrodek SPA.

Kompleks sportowy przy ul. Kolejowej

W 1908 r. miasto wybudowało kompleks sportowy „Guts – Muths” pomiędzy ul. Kolejową a rzeką Prudnik. Do inwestycji dołożył się Albert Fränkel. Kompleks składał się z boisk, kortów tenisowych oraz bieżni. Obok znajdował się staw gondolowy zimą spełniający rolę ślizgawki. Staw został zasypany w latach 60. XX w.

Kąpielisko przy ul. Zwycięstwa

W 1925 r. miasto wzbogaciło się o jeszcze jeden basen tym razem odkryty. Była to inwestycja miejska, ale wsparta finansowo przez firmę S. Fränkel. Wcześniej znajdowała się tu wojskowa łaźnia na „świeżym powietrzu”, z której korzystali także mieszkańcy. Basen znajduje się przy dzisiejszej ul. Zwycięstwa.

Inne inicjatywy

Z drobniejszych inwestycji firma S. Fränkel sfinansowała jeszcze w 1929 r. remont wejścia do miejskiego schroniska na Biskupiej Kopie oraz ufundowała lunetę obserwacyjną w czechosłowackim schronisku „Rudolfsheim”, dzięki której można było podobno oglądać ludzi przechadzających się po promenadzie w Prudniku. Schronisko zburzone zostało w latach 50. XX w. ze względu na bliskość granicy. Znajdowało się ono na terytorium czeskim pod szczytem Biskupiej Kopy.
Dzięki budowie linii kolejowej Kędzierzyn – Nysa w 1876 r., Góry Opawskie stały się bardziej dostępne komunikacyjnie, a tym samym był to dogodny cel wycieczkowy, szczególnie dla zagłębia górnośląskiego. Prudnickie schronisko młodzieżowe odnotowywało w tamtych czasach wysoką frekwencję turystów.

Kontynuując ich dzieło

Aby jeszcze bardziej uatrakcyjnić i przyciągnąć turystów do wschodniej części Sudetów w drugiej połowie XIX w. zakładano towarzystwa upiększające miasta (Głuchołazy, Prudnik) bądź turystyczne sekcje Morawsko – Śląskiego Sudeckiego Towarzystwa Górskiego (Głuchołazy, Prudnik, Nysa), które budowały promenady, schroniska, wieże i punkty widokowe a także wydawały publikacje w tym przewodniki. Wiele z inwestycji zostało zrealizowane dzięki wsparciu bądź sfinansowaniu w całości projektów przez członków rodziny Fränklów i Pinkusów. Ze względu na żydowskie pochodzenie w 1938 r. musieli oni opuścić swoje rodzinne miasto, natomiast ich majątek łącznie z fabryką zostały zarekwirowane przez państwo niemieckie. Wiele elementów infrastruktury turystycznej i sportowej powstałej przed II wojną światową służy współczesnym mieszkańcom tych ziem i turystom, którzy miejmy nadzieję coraz liczniej będą przybywać w rejon Gór Opawskich.
Dzięki inwestycjom trwającym bądź planowanym, część obiektów już niebawem odzyska swój dawny blask. W samym mieście Prudnik będzie to m.in. park miejski, którego remont zakończy się jeszcze w tym roku i będzie to kolejna atrakcja dla miasta pretendującego do miana miejscowości turystycznej.

Zobacz też:

Wędrowiec - dodatek turystyczny

Maraton z „Bukowym Lasem”
Jeszcze nie ma efektów
Zobacz Prudnik z Wieży Woka

 Wszystkie (264)

Komentarze użytkowników    DODAJ KOMENTARZ 

Brak wpisów.




Strona główna | W bieżącym numerze | Wcześniejsze numery | Redakcja

W celu kontaktu z dziennikarzami Tygodnika Prudnickiego prosimy pisać na adres  redakcja@tygodnikprudnicki.pl
Uwagi i pytania odnośnie serwisu internetowego prosimy kierować na adres  internet@tygodnikprudnicki.pl

Powiadomienia:  Atom   RSS






Copyright © 2006-2010   Spółka Wydawnicza   Prudnik

Nasze konto: Spółka Wydawnicza ANEKS, ul. Kościuszki 13a, 48-200 Prudnik
Nr konta: Bank Zachodni WBK 1, Prudnik  84 1090 2226 0000 0005 7401 1084


Wszelkie prawa zastrzeżone.
Wykorzystywanie materiałów prezentowanych w serwisie bez wcześniejszego pisemnego pozwolenia wydawcy jest zabronione.